Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι:

• η σταδιοδρομία εξελίσσεται στο χρόνο (διά βίου, lifespan) και μέσα σε πολλαπλά επίπεδα (multilevel)

• η μεταγνώση βοηθά στη λήψη αποφάσεων

• η συλλογική ευφυΐα τροφοδοτεί την ευημερία σε οργανισμούς.

Η Σταδιοδρομία ενός ανθρώπου δεν εξαρτάται μόνο από προσωπικές επιλογές, αλλά διαμορφώνεται από πολλαπλά, αλληλεπιδρώντα επίπεδα:

1. Προσωπικό επίπεδο

Εστιάζει στα χαρακτηριστικά του ίδιου του προσώπου:

• Δεξιότητες, ικανότητες, ενδιαφέροντα

• Αξίες και προσωπικότητα

• Αυτοαποτελεσματικότητα, αυτοεπάρκεια

• Ψυχική ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα

Παράδειγμα: επιλογή επαγγέλματος με βάση τα ενδιαφέροντα και τα δυνατά σημεία.

2. Διαπροσωπικό επίπεδο

Αφορά τις σχέσεις με άλλους:

• Σύντροφοι (συγκρούσεις ρόλων, ισορροπία εργασίας-ζωής)

• Φίλοι, μέντορες

• Δίκτυα υποστήριξης

• Κοινωνικό κεφάλαιο (γνωριμίες)

Παράδειγμα: ένας/μία σύντροφος που διευρύνει ή περιορίζει επιλογές (π.χ. λόγω γεωγραφικής σταθερότητας ή αστάθειας).

3. Οικογενειακό επίπεδο

Η οικογένεια επηρεάζει έντονα:

• Προσδοκίες γονέων

• Οικονομικοί πόροι

• Μορφωτικό επίπεδο οικογένειας

• Πολιτισμικές αξίες

Παράδειγμα: οικογενειακή παράδοση σε συγκεκριμένο επάγγελμα ή οικογενειακή επιχείρηση, αγροτική ή αστική συνείδηση κ.α.

4. Οργανωσιακό επίπεδο

Εστιάζει στο περιβάλλον εργασίας:

• Κουλτούρα οργανισμού

• Ευκαιρίες εξέλιξης

• Ηγεσία και management

• Πολιτικές HR

Παράδειγμα: εταιρεία που προσφέρει ευκαιρίες εκπαίδευσης και ανάπτυξης και ενθαρρύνει την εξέλιξη της καριέρας.

5. Κοινοτικό / κοινωνικό επίπεδο

Περιλαμβάνει το ευρύτερο πλαίσιο:

• Αγορά εργασίας

• Εκπαιδευτικό σύστημα

• Κοινωνικές ανισότητες

• Πολιτικές απασχόλησης

Παράδειγμα: οικονομική κρίση που επηρεάζει τις επαγγελματικές επιλογές.

Η Σταδιοδρομία Διά Βίου αναδεικνύει τη συνεχή εξέλιξη, επηρεαζόμενη από προσωπικούς, κοινωνικούς και οργανωσιακούς παράγοντες, και στηρίζεται στη διαρκή μάθηση, προσαρμοστικότητα και ευελιξία. 

Σταδιοδρομία: Πολυεπίπεδη και Διά Βίου Προσέγγιση

© Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος MSc Occ Psy, 2000-2026.

Βιβλιογραφία

Ashforth, B. E., Kreiner, G. E., & Fugate, M. (2000). All in a day's work: Boundaries and micro role transitions. The Academy of Management Review, 25(3), 472–491. https://doi.org/10.2307/259305  

Baruch, Y., & Rousseau, D. M. (2019). Integrating psychological contracts and ecosystems in career studies and management. The Academy of Management Annals, 13(1), 84–111. https://doi.org/10.5465/annals.2016.0103 

Blustein, D. L. (2011). A relational theory of working. Journal of Vocational Behavior, 79(1), 1–17. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2010.10.004 

Greenhaus, J. H., & Powell, G. N. (2006). When work and family are allies: A theory of work–family enrichment. Academy of Management Review, 31(1), 72–92. https://psycnet.apa.org/record/2006-00663-006 

Krieshok, T. S., Black, M. D., & McKay, R. A. (2009). Career decision making: The limits of rationality and the abundance of non-conscious processes. Journal of Vocational Behavior, 75(3), 275–290. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.04.006  

Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (2000). Contextual supports and barriers to career choice: A social cognitive analysis. Journal of Counseling Psychology, 47(1), 36–49. https://doi.org/10.1037/0022-0167.47.1.36 

Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027 

Malone, T. W., & Bernstein, M. S. (Eds.). (2015). Handbook of collective intelligence. MIT Press.

Patton, W., & McMahon, M. (2006). The Systems Theory Framework of Career Development and Counseling: Connecting Theory and Practice. International Journal for the Advancement of Counselling, 28(2), 153–166. https://doi.org/10.1007/s10447-005-9010-1 

Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16(3), 282–298. https://doi.org/10.1016/0001-8791(80)90056-1 

Woolley, A. W., Chabris, C. F., Pentland, A., Hashmi, N., & Malone, T. W. (2010). Evidence for a collective intelligence factor in the performance of human groups. Science, 330(6004), 686–688. https://doi.org/10.1126/science.1193147 

Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_2