Industry_5.0

Βιομηχανία 5.0

C/2025/108

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

"Πώς μπορεί να γίνει πραγματικότητα η Βιομηχανία 5.0;"

της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου MSc Occ Psy, 14.02.2026, OPENpsy CleverCareer

Περιεχόμενα:

Το πλαίσιο

Από τη Βιομηχανία 4.0 στη Βιομηχανία 5.0: επανάσταση ή εξέλιξη;

Ανθρωποκεντρισμός και ανθρώπινο κεφάλαιο

Βιωσιμότητα

Ανθεκτικότητα

Βασικοί παράγοντες διευκόλυνσης της μετάβασης στη Βιομηχανία 5.0

Οργάνωση της εργασίας

Δεξιότητες

Η ιστορία των βιομηχανικών επαναστάσεων 

Παρόλο που η Βιομηχανία 5.0 είναι ένα όραμα, γιατί να λειτουργήσουμε και να πάρουμε αποφάσεις σύμφωνα με τα προτάγματά της;

Το πλαίσιο

Η Βιομηχανία 5.0 αποτελεί ένα περαιτέρω βήμα προόδου προς ένα νέο επίπεδο όπου θα είναι ισχυρότερος ο αντίκτυπος των ψηφιακών τεχνολογιών στη μεταποίηση, καθώς θα υποστηρίζονται επιπροσθέτως ο ανθρωποκεντρισμός, η οικονομική ανθεκτικότητα και η βιωσιμότητα. Θα πρέπει να θεωρηθεί συνέχεια της τρέχουσας ψηφιακής βιομηχανικής επανάστασης και ταυτοχρόνως εργαλείο αντιμετώπισης των ελλείψεων της Βιομηχανίας 4.0 όσον αφορά την ενδυνάμωση των κοινωνικών και οικολογικών αξιών που αποτελούν πλέον προτεραιότητες. Η Βιομηχανία 5.0 βοηθά τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία να υιοθετήσουν μια ευρύτερη προοπτική και να προσφέρουν λύσεις για τις αναδυόμενες κοινωνικές προκλήσεις.

Οι βάσεις του οράματος «Βιομηχανία 5.0»: Πράσινη Συμφωνία, βιομηχανική στρατηγική, πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακή δεκαετία, ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, θεματολόγιο δεξιοτήτων, σύμπραξη «Made in Europe».

Φιλοδοξία της Βιομηχανίας 5.0 είναι να ενσωματώσει κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα στις επιχειρηματικές διαδικασίες, καθώς αυτά δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς από τη Βιομηχανία 4.0, η οποία προσανατολιζόταν κυρίως στην ψηφιοποίηση και την αυτοματοποίηση.

Η Βιομηχανία 5.0 εστιάζει στο τρίπτυχο «ΑΠΕ»: άνθρωποι, πλανήτης και ευημερία, που οφείλεται σε τρεις κύριους παράγοντες: τις τεχνολογικές εξελίξεις που έχουν λάβει χώρα, τα διογκούμενα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα που ανέκυψαν, και το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό πρότυπο, το οποίο επηρεάζει σημαντικά τη χωροταξική οργάνωση της μεταποίησης (κλιματική αλλαγή, έλλειψη πόρων, ενεργειακή απόδοση, ανάγκη για πιο δίκαιη ανάπτυξη από κοινωνική άποψη λόγω νέας και σύνθετης γεωοικονομίας).

Από τη Βιομηχανία 4.0 στη Βιομηχανία 5.0: επανάσταση ή εξέλιξη;

Η Βιομηχανία 4.0 υποτίμησε τον ανθρώπινο παράγοντα ως τον κύριο συντελεστή που συμβάλλει στην επιτυχία της παραγωγικής διαδικασίας, ιδίως στις δημοκρατικές και ανοικτές κοινωνίες.

Η Βιομηχανία 5.0 δεν μπορεί να θεωρηθεί νέα βιομηχανική επανάσταση, αλλά μάλλον συνέχιση της υφιστάμενης ψηφιακής βιομηχανικής μετάβασης, με νέα και αναγκαία έμφαση στην ενδυνάμωση των κοινωνικών και οικολογικών αξιών.

Η Βιομηχανία 5.0 αντλεί έμπνευση από την «Κοινωνία 5.0», μια έννοια που αναπτύχθηκε στην Ιαπωνία το 2017, με όραμα τον ψηφιακό μετασχηματισμό της κοινωνίας.

Ανθρωποκεντρισμός και ανθρώπινο κεφάλαιο

Οι μηχανές μπορούν να προσφέρουν μόνο ό,τι έχουν προγραμματιστεί να κάνουν, ενώ οι άνθρωποι φέρνουν καινοτομία και δημιουργικότητα και δεξιοτεχνία στη διαδικασία παραγωγής. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να δημιουργηθούν γέφυρες μεταξύ ανθρώπων και μηχανών σε όλες τις εργοστασιακές δραστηριότητες, με έξυπνες μηχανές που υποστηρίζουν και αυξάνουν την ανθρώπινη εργασία (π.χ. «cobot», τα συνεργατικά ρομπότ που αυτοματοποιούν τα επαναλαμβανόμενα, επίπονα και επικίνδυνα τμήματα της παραγωγής), παρέχοντας στους εργαζομένους τη δυνατότητα να επικεντρώνονται στον σχεδιασμό διαδικασιών και προϊόντων, στην επίλυση προβλημάτων, στην οργάνωση, στον προγραμματισμό και στις υπηρεσίες πελατών.

Βιωσιμότητα

Στόχος της Βιομηχανίας 5.0 είναι να σπάσει το γραμμικό οικονομικό μοντέλο της ανάληψης-κατασκευής-απόρριψης, αντικαθιστώντας το με μια κυκλική, ανατροφοδοτική οικονομία που θα βασίζεται στην επαναχρησιμοποίηση, την ανακατασκευή, μια κυκλική εκ σχεδιασμού προσέγγιση και σε διαδικασίες παραγωγής που αποφεύγουν τα απόβλητα.

Ανθεκτικότητα

Οι αυξανόμενες γεωοικονομικές εντάσεις έχουν οδηγήσει εξ ανάγκης σε αύξηση του ενδιαφέροντος για τη διαχείριση κινδύνων με διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, αποκεντρωμένη παραγωγική ικανότητα και ευέλικτα συστήματα παραγωγής. Η ανθεκτικότητα συνεπάγεται επίσης μεγαλύτερη προσοχή στην κυβερνοασφάλεια.

Βασικοί παράγοντες διευκόλυνσης της μετάβασης στη Βιομηχανία 5.0

Τα κύρια δομικά στοιχεία της Βιομηχανίας 5.0 είναι οι διαδικασίες παραγωγής που βασίζονται στο βιομηχανικό διαδίκτυο των πραγμάτων, την ασύρματη επικοινωνία υψηλής ταχύτητας, την προηγμένη ρομποτική, την ανάλυση μαζικών δεδομένων, την τεχνητή νοημοσύνη και το υπολογιστικό νέφος, όπως υπήρχαν ήδη στη Βιομηχανία 4.0. Η Βιομηχανία 5.0 μετατοπίζει την προσοχή σε τεχνολογίες που αποσκοπούν στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ανθρώπων και λογισμικού/μηχανών, όπως τα «cobot» (συνεργατικά ρομπότ) που αλληλεπιδρούν με τον άνθρωπο, και στη βελτίωση της διαχείρισης της ενέργειας και του κύκλου ζωής των προϊόντων. Αυτό το όραμα για το υπερσυνδεδεμένο βιομηχανικό οικοσύστημα αποσκοπεί στην ανάπτυξη έξυπνων προϊόντων, με στόχο τους έξυπνους πελάτες και καταναλωτές μέσω έξυπνων αλυσίδων εφοδιασμού, κλείνοντας παράλληλα τον οικολογικό βρόχο μέσω της διαχείρισης του κύκλου ζωής των προϊόντων με συμμετοχή των εργαζομένων και κοινωνικό διάλογο.

Οργάνωση της εργασίας

Η Βιομηχανία 5.0 οραματίζεται ένα πιο επωφελές και ελκυστικό εργασιακό περιβάλλον, βασισμένο σε υγιή, δημιουργική και ουσιαστική αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών. Αντί η μηχανή να αντικαθιστά τον άνθρωπο, οι δύο τους γίνονται "συνεργάτες". Η τεχνολογία αναλαμβάνει τα βαρετά, επικίνδυνα ή εξαιρετικά ακριβή καθήκοντα, ενώ ο άνθρωπος προσφέρει τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη. Ο εργαζόμενος δεν είναι απλός χειριστής, αλλά μαθαίνει από το σύστημα για να το κάνει καλύτερο.

​Η τεχνολογία αλλάζει τόσο γρήγορα που οι παλιές γνώσεις δεν αρκούν. Αυτό δημιουργεί δύο μεγάλες προκλήσεις: Όσοι κάνουν χειρωνακτικές ή επαναλαμβανόμενες εργασίες κινδυνεύουν να μείνουν εκτός αγοράς εργασίας (απαξίωση δεξιοτήτων) και θα χρειαστούν νέες δεξιότητες. Και ποιες είναι οι νέες δεξιότητες; Δεν χρειαζόμαστε μόνο ψηφιακές και τεχνικές δεξιότητες. Χρειαζόμαστε ανθρώπους με μη τεχνικές δεξιότητες, δηλαδή με ήπιες δεξιότητες (soft skills), όπως συναισθηματική νοημοσύνη, επίλυση προβλημάτων και προσαρμοστικότητα, τις οποίες η τεχνητή νοημοσύνη δυσκολεύεται να μιμηθεί.

Είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση της σκοτεινής πλευράς της Βιομηχανίας 5.0 στη μείωση της αυτονομίας των εργαζομένων.

Τέλος, δεν παραβλέπουμε τον κίνδυνο δημιουργίας μιας αγοράς εργασίας "δύο ταχυτήτων":

Από τη μία πλευρά, υπάρχουν οι υψηλής ειδίκευσης, εξαιρετικά περιζήτητοι και καλά αμειβόμενοι εργαζόμενοι που σχεδιάζουν, εφαρμόζουν και διατηρούν τις ψηφιακές τεχνολογίες.

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται: 

i) οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι που εκτελούν μονότονα καθήκοντα για τα οποία η τεχνολογική υποκατάσταση θα ήταν υπερβολικά ακριβή,

ii) oι εργαζόμενοι που απλώς επιβλέπουν μηχανές οι οποίες εκτελούν την εργασία,

iii) oι ψευδοαυτοαπασχολούμενοι στην οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης σε ψηφιακές πλατφόρμες, και

iv) oι θέσεις διανοητικής εργασίας που προηγουμένως θεωρούνταν μέρος μιας ελίτ απρόσβλητης από την τεχνολογική υποκατάσταση, 

τα καθήκοντα των οποίων πρόκειται να αντικατασταθούν, ή να περιθωριοποιηθούν, από τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη. (Για αυτό το θέμα διαβάστε περισσότερα εδώ.)

Δεξιότητες

Πράσινες δεξιότητες: σχετίζονται με τη μείωση των αποβλήτων, τη διαχείριση των αποβλήτων και της ενέργειας, την ανάκτηση και την ανακύκλωση δευτερογενών υλικών, καθώς και τη μεγαλύτερη αποδοτικότητα των κύκλων της ζωής.

Ψηφιοποίηση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και κατάρτιση των επιχειρηματιών και των εργαζομένων.

Επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας (ιδίως συνεταιρισμοί με συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων για

βιώσιμη ανάπτυξη).

Οι εταιρείες ως "οργανισμοί μάθησης" οργανώνουν τη συνεχή αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των σημερινών εργαζομένων.

Πρόληψη νέων επαγγελματικών κινδύνων, είτε πρόκειται για την ασφάλεια και την εργονομία που προκύπτουν από την αλληλεπίδραση ανθρώπου-ρομπότ είτε για την έλλειψη ιδιωτικότητας και αυτοδιάθεσης στην εργασία εξαιτίας ψηφιοποιημένων πρακτικών επιτήρησης και παρακολούθησης.

Διαβάστε ακόμα:

Βιομηχανία 5.0 – Προς μια βιώσιμη, ανθρωποκεντρική και ανθεκτική ευρωπαϊκή βιομηχανία, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Έρευνας και Καινοτομίας, Breque M., De Nul L., Πετρίδης A., Industry 5.0 – Towards a sustainable, human-centric

and resilient European industry, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2021.

Παρόλο που η Βιομηχανία 5.0 είναι ένα όραμα, γιατί να λειτουργήσουμε και να πάρουμε αποφάσεις σύμφωνα με τα προτάγματά της;

Παρόλο που η Βιομηχανία 5.0 (Industry 5.0) περιγράφεται ως ένα μελλοντικό όραμα, η υιοθέτηση των αρχών της σήμερα δεν είναι μια πράξη "μελλοντολογίας", αλλά μια κίνηση στρατηγικής επιβίωσης και ηθικής ευθύνης.

Ακολουθούν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους λαμβάνουμε αποφάσεις σύμφωνα με τα προτάγματά της τώρα:

1. Ανθεκτικότητα σε Κρίσεις (Resilience)

Η Βιομηχανία 4.0 εστίασε στην απόδοση και το χαμηλό κόστος ("Just in Time"). Οι πρόσφατες παγκόσμιες κρίσεις (πανδημίες, πόλεμοι, κλιματική κρίση) έδειξαν ότι τα υπερ-αυτοματοποιημένα συστήματα είναι άκαμπτα.

Το πρόταγμα: Η Industry 5.0 προκρίνει την ευελιξία.

Γιατί τώρα: Μια επιχείρηση που επενδύει στην ικανότητα του ανθρώπου να προσαρμόζεται (με τη βοήθεια της AI), μπορεί να επιβιώσει σε μια ασταθή αγορά πολύ καλύτερα από μια γραμμή παραγωγής που ξέρει να κάνει μόνο ένα πράγμα "τέλεια".

2. Αντιμετώπιση της Έλλειψης Ταλέντων (The War for Talent)

Οι νέες γενιές εργαζομένων (Gen Z, Gen Alpha) δεν αναζητούν απλώς έναν μισθό, αλλά νόημα στην εργασία τους.

Το πρόταγμα: Ανθρωποκεντρικός σχεδιασμός και ποιότητα ζωής.

Γιατί τώρα: Όποιος λειτουργεί με μοντέλα "παθητικής επιτήρησης" ή "ψηφιακής καταπίεσης", θα χάσει την ανταγωνιστικότητά του, καθώς οι υψηλής ειδίκευσης εργαζόμενοι θα επιλέξουν τους ανταγωνιστές του που προσφέρουν αυτονομία και δημιουργικότητα.

3. Κοινωνική και Περιβαλλοντική Βιωσιμότητα (Sustainability)

Η Βιομηχανία 5.0 δεν βλέπει το περιβάλλον ως "εξωτερικό κόστος", αλλά ως μέρος της παραγωγικής διαδικασίας.

Το πρόταγμα: Κυκλική οικονομία και μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.

Γιατί τώρα: Οι νομοθεσίες (όπως αυτές της Ε.Ε.) γίνονται όλο και πιο αυστηρές. Όποιος σχεδιάζει σήμερα με βάση τη βιωσιμότητα, γλιτώνει τα τεράστια κόστη προσαρμογής και τα πρόστιμα του αύριο.

4. Πρόληψη της Κοινωνικής Πόλωσης

Η ανεξέλεγκτη αυτοματοποίηση κινδυνεύει να δημιουργήσει μια κοινωνία δύο ταχυτήτων.

Το πρόταγμα: Συμπεριληπτικότητα και δίκαιη επανειδίκευση.

Γιατί τώρα: Η κοινωνική αστάθεια που προκαλείται από τη μαζική ανεργία ή την υποτίμηση της εργασίας βλάπτει τελικά την ίδια την οικονομία. Η λήψη αποφάσεων με βάση τη μάθηση διασφαλίζει ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο παραμένει ενεργό και παραγωγικό.

5. Ανταγωνιστικό Πλεονέκτημα μέσω της Καινοτομίας

Η AI μπορεί να βελτιστοποιήσει το υπάρχον, αλλά μόνο ο άνθρωπος μπορεί να φανταστεί το νέο.

Το πρόταγμα: Συνεργασία ανθρώπου-μηχανής για δημιουργικότητα.

Γιατί τώρα: Αν αυτοματοποιήσετε τα πάντα σήμερα, θα γίνετε εξαιρετικά αποδοτικοί στο να κάνετε "το ίδιο πράγμα". Αν όμως υιοθετήσετε την Industry 5.0, χρησιμοποιείτε την AI για να ελευθερώσετε τους ανθρώπους σας να καινοτομήσουν, δίνοντάς σας το προβάδισμα στην αγορά.

Η Βιομηχανία 5.0 δεν είναι μια ουτοπία, αλλά ένας οδικός χάρτης. Το να παίρνουμε αποφάσεις σύμφωνα με αυτήν σήμερα, σημαίνει ότι χτίζουμε οργανισμούς που είναι πιο ανθρώπινοι, πιο πράσινοι και τελικά πιο κερδοφόροι σε βάθος χρόνου.

Copyright, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, 14.02.2026