ECTS

Στην Ελλάδα, το πτυχίο θεωρείται συχνά το «διαζύγιο» του φοιτητή από το πανεπιστήμιο, ενώ διεθνώς είναι η πράξη ίδρυσης μιας «ισόβιας σχέσης». Αυτή η ελληνική πανεπιστημιακή «αμνησία» φαίνεται χαρακτηριστικά στην περίπτωση του ECTS. Η μετάβαση στο ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System) ήταν μια κομβική στιγμή που από πολλά πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ευρώπη χρησιμοποιήθηκε για να χτιστεί αυτή η γέφυρα της διά βίου σχέσης, ενώ στην Ελλάδα αφέθηκε στις συμπληγάδες της γραφειοκρατίας. Η καθιέρωση του ECTS (η κριτική του οποίου δεν είναι σκοπός αυτού του κειμένου, αν και η «εμπορευματοποίηση» που ίσως σχετίζεται με αυτό είναι πράγματι σοβαρό θέμα για διάλογο) ήταν μια προσπάθεια να αποκτήσουν όλα τα ευρωπαϊκά πτυχία μια κοινή γλώσσα μέτρησης, ώστε τα μαθήματα και οι βαθμοί να αναγνωρίζονται αυτόματα από χώρα σε χώρα. Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη αυτό το σύστημα χρησιμοποιήθηκε για να κρατήσει τους αποφοίτους σε διαρκή επαφή με τα πανεπιστήμιά τους, στην Ελλάδα η μετάβαση έγινε με τρόπο γραφειοκρατικό [Νόμος 3374/2005 (Άρθρα 12 & 13), Υπουργική Απόφαση Φ5/89656/Β3 (ΦΕΚ Β' 1466/13-08-2007), Ν.4009/2011, Ν.4957/2022], αφήνοντας πολλούς παλαιότερους πτυχιούχους μετέωρους και χωρίς επίσημη ενημέρωση.

Η διά βίου σχέση πανεπιστημίου και αποφοίτων του ορίζεται από το τρίπτυχο: Alumni - Lifelong Learning - Endowment - στα ελληνικά οι όροι είναι: Σύλλογοι Αποφοίτων - Διά Βίου Μάθηση - Κληροδοτήματα.

Στα πανεπιστήμια του εξωτερικού, ο απόφοιτος δεν ονομάζεται απλώς "graduate", αλλά "alumnus" (τρόφιμος, πνευματικό τέκνο). Η ιδιότητα αυτή προσφέρει στο πανεπιστήμιο φήμη, δωρεές, δικτύωση, και το πανεπιστήμιο προσφέρει στον απόφοιτο δια βίου πρόσβαση σε πηγές, επαγγελματική στήριξη, κύρος. Ενδεικτικά:

• Πρόσβαση στις Βιβλιοθήκες: Οι απόφοιτοι διατηρούν την κάρτα μέλους τους για πάντα. Έχουν πρόσβαση σε ψηφιακές βάσεις δεδομένων (JSTOR, Elsevier), ώστε να μην αποκόπτονται από την επιστημονική επικαιροποίηση.

• Υπηρεσίες Σταδιοδρομίας Διά Βίου: Το γραφείο διασύνδεσης δεν εξυπηρετεί μόνο τους 22χρονους. Ένας 50χρονος απόφοιτος μπορεί να επιστρέψει για mentoring ή για να αναζητήσει στελέχη.

Σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία, η μετάβαση στο ECTS δεν ήταν απλώς μια λογιστική τακτοποίηση (πολλοί υποστήριξαν ότι η εκπαίδευση έγινε «λογιστική», δηλαδή κυνήγι μονάδων), αλλά μια ευκαιρία για ολοκληρωμένη ψηφιακή τεκμηρίωση προσόντων (credential imaging). Τα πανεπιστήμια δημιούργησαν το Παράρτημα Διπλώματος (diploma supplement), το οποίο εξηγεί στον εργοδότη ή σε άλλο πανεπιστήμιο τι ακριβώς έκανε ένας φοιτητής κατά τη διάρκεια των σπουδών του, σε ποιο επίπεδο αντιστοιχεί (σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων - EQF) και πόσα ECTS συγκέντρωσε. Όταν το σύστημα άλλαζε, το πανεπιστήμιο έστελνε ενημερωτικό πακέτο στους αποφοίτους του, προσκαλώντας τους σε σεμινάρια «γέφυρες» για να αναβαθμίσουν τα προσόντα τους.

Διεθνώς, η συμμετοχή των αποφοίτων στα πανεπιστήμια, που τους καλλιέργησαν πνευματικά, είναι μοχλός ισχύος. Οι απόφοιτοι είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές που φέρουν δυνητικά ανταποδοτικά οφέλη. Φυσικά η ανταπόδοση δεν μετριέται μόνο με χρήματα, είναι η προσφορά εμπειρίας. Σε πολλά πανεπιστήμια, οι απόφοιτοι εκλέγουν εκπροσώπους στα διοικητικά συμβούλια καθώς δικαιούνται να έχουν λόγο για το πού πάει το ίδρυμα.

Η επικαιροποίηση των ελληνικών πτυχίων με βάση το ECTS δεν είναι μια «χάρη» προς τους αποφοίτους, αλλά το δικαίωμα των αποφοίτων στην επιστημονική συνέχεια. Η έλλειψη ενημέρωσης για το ECTS ήταν ένα κενό στην πανεπιστημιακή διοικητική μέριμνα που χρειάζεται να καλυφθεί. Ένας «οδηγός αντιστοίχισης» για τους παλαιότερους αποφοίτους μπορεί να προωθηθεί έστω και τώρα ως πράξη αποκατάστασης της σχέσης. Με αφορμή το ECTS η συζήτηση για τη σχέση πανεπιστημίων-αποφοίτων μπορεί να ανοίξει ως προς όλες τις πτυχές της. Κι αν υπάρχει ελληνική αντιπρόταση στο ECTS να ακουστεί.

Τα πανεπιστήμια δεν είναι κρατικές υπηρεσίες που δίνουν ένα πτυχίο-χαρτί και τελείωσε, αλλά αποτελούν ζωντανούς πνευματικούς φορείς στους οποίους οι απόφοιτοι ανήκουν οργανικά. Στην Ελλάδα η εγκατάλειψη τείνει να είναι ο κανόνας, αλλά οι θεσμοί αλλάζουν μόνο όταν οι ίδιοι οι επιστήμονες, οι «θεράποντες» της γνώσης, αρχίζουν να διεκδικούν τη θέση που τους αναλογεί στην ιστορία του πανεπιστημίου τους.

Copyright, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, 11.05.2026

Νέα:

https://hub.uoa.gr/to-tmima-filosofias-tou-ekpa-sas-proskalei-stin-alumni-day-2026-27-maiou-2026/

Το γεγονός ότι το Τμήμα Φιλοσοφίας διοργανώνει Alumni Day στις 27 Μαΐου 2026 είναι μια κίνηση εξωστρέφειας που ίσως δείχνει ότι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών αντιλαμβάνεται πλέον ότι η αξία του εξαρτάται από την ποιότητα και την επιτυχία των αποφοίτων του. Το πανεπιστήμιο αλλάζει και όλα τα τμήματα θέλουν να είναι μέρος αυτής της αλλαγής.

_

https://www.panteion.gr/2026/04/to-panteio-panepistimio-xekina-periodeia-me-to-programma-panteion-on-tour/

Το γεγονός ότι το Πάντειο Πανεπιστήμιο πραγματοποιεί δράσεις εξωστρέφειας τον Απρίλιο 2026 προς τους μαθητές ίσως δείχνει και τη δική του διάθεση να λειτουργήσει πλέον ως ένας ζωντανός οργανισμός που αναγνωρίζει την αξία της διαρκούς σύνδεσης με την κοινωνία, η οποία αδιαμφισβήτητα περιλαμβάνει και τους αποφοίτους του.