Ως ψυχολόγος στο Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες πήγα στους ξενώνες Αφγανών ασυνόδευτων ανηλίκων. Έβγαλα τα παιδιά στην κοινότητα του Παγκρατίου. Στο ΕΣΠΑ έβλεπα σε ατομικές και ομαδικές συνεδρίες πολλούς αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες από το Σουδάν, την Αιθιοπία, το Ιράν κλπ. Έκανα μια παρουσίαση σε συνέδριο και μια δημοσίευση για το έργο αυτό, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του περιοδικού της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής Επαγγελματικού Προσανατολισμού, του Παναγιώτη Σαμοΐλη. Η Χάρις Μπρισίμη, κοινωνική λειτουργός, πρόεδρος του πλαισίου, εκτίμησε το έργο μου και με έστειλε στο Στρασβούργο να παρουσιάσω την εργασία μου σε Συνέδριο για την Ειρήνη.

Σύντομα μου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω Έρευνα Δράσης στο ΕΚΑΒ, μπήκα μέσα στα ασθενοφόρα, μαζί με τα πληρώματα σε πρωινές, απογευματινές και βραδινές βάρδιες. Τα πορίσματα που παρουσιάστηκαν σε μορφή έκθεσης τα χρησιμοποίησε το συνδικάτο και κατάφεραν να αναγνωρίσουν το επάγγελμά τους στα βαρέα ανθυγιεινά.

Εκείνη την περίοδο και για ένα χρόνο έγραφα το κεντρικό δισέλιδο του ένθετου Εργασία της εφημερίδας  Έθνος, με αρχισυντάκτη τον Λάμπρο Σμαΐλη.

Πολλές έρευνες δράσης κάναμε, μαζί με την αδερφή μου Σοφία Τριπερίνα, σε εταιρείες που κυρίως ενδιαφέρονταν για το team building, το leadership και το stress management. Εκεί επιδόθηκα στη δημιουργία σεναρίων και στον σχεδιασμό εμπειριών.

Στη Σιβιτανίδειο κάναμε μαζί με την αδερφή μου Σοφία Τριπερίνα μια πολύ ολοκληρωμένη έρευνα δράσης, με θέμα την επιχειρηματικότητα των σπουδαστών επαγγελματικής κατάρτισης: κατασκευή ψυχομετρικών εργαλείων, εκπαίδευση, συμβουλευτική, συλλογή δεδομένων, στατιστική ανάλυση, έκθεση συμπερασμάτων, ανατροφοδότηση, εκπαίδευση, συμβουλευτική κλπ. Για δυο ολόκληρα χρόνια πήραν μέρος εκατοντάδες μαθητές και καθηγητές, σε διάφορες πόλεις της Στερεάς, ένα ολόκληρο οικοσύστημα.

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα

Ψυχολόγος MSc Occ Psy

Όταν έγινα μητέρα δεν άργησε να ξεκινήσει νέος κύκλος δημιουργικότητας με κέντρο το παιδί: το Συναισθηματικό Παιχνιδοσχολείο. Ολόκληρη μελέτη και εφαρμογή για έξι χρόνια με ομάδες παιδιών και γονέων.

Σχεδόν παράλληλα με το Παιχνιδοσχολείο ξεκίνησε η φυλακή. Συνέδεσα τις κρατούμενες μαθήτριες στις φυλακές στον Ελεώνα Θηβών (με διευθυντή του σχολείου τον Κλήμη Πυρουνάκη) με το Παιχνιδοσχολείο, με την σχολική κοινότητα της Θήβας και με την ομάδα του Εθνικού Θεάτρου, αλλά και με μια φυλακή του Βελγίου που είχε Έλληνες κρατούμενους. Έξι χρόνια κι σε αυτό το έργο – ολόκληρο οικοσύστημα.

Κι ύστερα μπήκα στην ομάδα του π. Σταύρου Κοφινά, στο Δίκτυο του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την Ποιμαντική Διακονία στο χώρο της Υγείας, από όπου και ξεπήδησαν έρευνες δράσης με οικογένειες που διευκόλυναν τη μετάβαση από μια περισσότερο νοσηρή σε μια περισσότερο υγιή θρησκευτικότητα, σύμφωνα με το πνεύμα του π. Βασιλείου Θερμού.

Για ενάμισι χρόνο, με αφορμή τη μακροχρόνια νοσηλεία του πατέρα μου στο Λαϊκό Νοσοκομείο, η έρευνα δράσης μου εμβάθυνε στα όρια της υγείας και της ασθένειας και ήταν τότε που υιοθέτησα το βιοψυχοκοινωνικοπνευματικό μοντέλο υγείας.

Ένα μεγάλο έργο για πολλά χρόνια (πάλι μαζί με την αδερφή μου Σοφία Τριπερίνα) ήταν ο Βοιωτικός Βιωματικός Τουρισμός, η περιηγητική και βιωματική ψυχολογία, που συνδύασαν την καινοτομία με την παράδοση κι η κλωστή που τα έδεσε ήταν η έρευνα δράσης. Τότε εμπνεύστηκα την Δημιουργική Ψυχολογική Γραφή και την δίδαξα μάλιστα εξ αποστάσεως σε μόνιμους κατοίκους σε ελληνικά νησιά.  

Ο Δημήτρης Αλεξάνδρου, καθηγητής μου στο Γυμνάσιο στη Θήβα, ονόμασε την προσέγγισή μου Ιωάννεια Μέθοδο. Την μεθοδολογία μου την έχω περιγράψει ολοκληρωμένα και βιωματικά ως ένα ξεχωριστό σύστημα στον δικό μας πολιτισμό.

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα

Ψυχολόγος MSc Occ Psy

Στο πτυχίο μου, στη Φιλοσοφική του ΕΚΠΑ, λάτρεψα το μάθημα της Κοινωνικής Ψυχολογίας και της Διαπολιτισμικής Ψυχολογίας. Εκεί γνώρισα τον Κurt Lewin (πατέρα της κοινωνικής ψυχολογίας) και την Margaret Mead (ανθρωπολόγο). Για αυτό και για μεταπτυχιακό επέλεξα τομέα της κοινωνικής ψυχολογίας, το occupational psychology.

Ο Lewin διαμόρφωσε τη μεθοδολογία της Έρευνας Δράσης (Action Research), μέσα από τη σύζευξη της θεωρητικής φυσικής, των ανθρωπιστικών αξιών και την πίεση των κοινωνικών κρίσεων της εποχής του. Η φιλοσοφία του συμπυκνώνεται στην περίφημη φράση του: «Δεν υπάρχει τίποτα πιο πρακτικό από μια καλή θεωρία». Πολύ πριν να ακούσω αυτή τη φράση του, είχα ακριβώς αυτή την αντίληψη. Το μυαλό μου ήταν κατασκευασμένο έτσι που να μετατρέπει άμεσα τη θεωρία σε πράξη. Αυτό το εξάσκησα στο μάξιμουμ στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ κι έτσι, μετά το μεταπτυχιακό και την επιστροφή μου στην Αθήνα, έστησα το CleverCareer μέσα στο πνεύμα του Action Research.

Ο Lewin είχε εμπνευστεί από την ψυχολογία Gestalt και τη δημοκρατική ιδεολογία, ενώ ζούσε στη ναζιστική Γερμανία, από όπου και διέφυγε στις ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η έρευνα δράσης γεννήθηκε ως εργαλείο για την ενδυνάμωση των μειονοτήτων και την καταπολέμηση των προκαταλήψεων. Ο Lewin έσπασε το παραδοσιακό όριο μεταξύ ερευνητή και υποκειμένου. Στην έρευνα δράσης οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα συμμετέχουν ενεργά στη λύση του κι αυτό αποτέλεσε το δικό μου σημείο εκκίνησης.

Η ανθρωπολογία της Mead με ενέπνευσε με τις μελέτες σε πληθυσμούς της Αφρικής. Ο ανθρωπολόγος παραδοσιακά προσπαθεί να μην αλλοιώσει την κοινότητα με την παρουσία του. Ο Lewin, αντίθετα, μπαίνει μέσα στην κοινότητα με τον ρητό σκοπό να προκαλέσει αλλαγή. Ο ανθρωπολόγος εξετάζει πώς η θρησκεία, η οικονομία και η συγγένεια αλληλεπιδρούν, στοχεύοντας στην ερμηνεία των βαθύτερων νοημάτων μιας κουλτούρας. Ο κοινωνικός ψυχολόγος υποστηρίζει ότι δεν μπορείς να καταλάβεις μια συμπεριφορά αν δεν αναλύσεις όλες τις δυνάμεις (κοινωνικές, ψυχολογικές, οικονομικές) που ασκούνται στο άτομο τη δεδομένη στιγμή, στοχεύοντας στην οργανωσιακή βελτίωση και την κοινωνική δικαιοσύνη. Και οι δύο προτιμούν τα ποιοτικά δεδομένα (συνεντεύξεις, ημερολόγια, περιγραφές) έναντι των στεγνών στατιστικών αριθμών. Και οι δύο μοιράζονται ένα κοινό όραμα: τη χρησιμοποίηση των κοινωνικών επιστημών για τη βελτίωση της ανθρώπινης κατάστασης. Και οι δύο πιστεύουν ότι αν θέλει να αλλάξει ένας άνθρωπος, χρειάζεται να αλλάξει και το σύστημα/περιβάλλον στο οποίο ανήκει. Η αλλαγή συμβαίνει μέσα σε πολύ συνειδητά πλαίσια: Σχεδιασμός, Δράση, Παρατήρηση, Αναστοχασμός, και Ξεπάγωμα, Αλλαγή, Πάγωμα, Ροή, που είναι οι βασικές αρχές της μεθοδολογίας Έρευνας Δράσης. 

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα

Ψυχολόγος MSc Occ Psy