Πολλαπλή Ευφυΐα

 

Μια από τις επικρατέστερες θεωρίες νοημοσύνης σήμερα είναι η θεωρία του Gardner, που υποστηρίζει ότι η ολόπλευρη ανάπτυξη κάθε ανθρώπου προϋποθέτει την ανάπτυξη όλων των ειδών νοημοσύνης του. Σύμφωνα µε αυτή τη θεωρία της Πολλαπλής Νοημοσύνης του Howard Gardner (1983), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Harvard, υπάρχουν οχτώ είδη νοημοσύνης, τα οποία έχουν την έδρα τους σε διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου και είναι εξίσου σημαντικά, όχι όμως και το ίδιο αναπτυγμένα σε κάθε άτομο.

 

Στις μελέτες μας (που ξεκίνησαν από το 2010 και διαρκούν ως σήμερα) διαφαίνονται εννέα είδη νοημοσύνης, σε συνάφεια με ένα στάδιο της θεωρίας της Πολλαπλής Νοημοσύνης του Gardner, σε συνάφεια με τις Εννέα Μούσες της αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας και τις χάρες που διέθετε η κάθε μία, καθώς και σε συνάφεια με τις χάρες που αναφέρονται στην Α' προς Κορινθίους Επιστολή του Αποστόλου Παύλου (ιβ:8-10) ως οι Εννέα Χάρες του Πνεύματος (πβ. και Τρεις Ιεράρχες, ως σύμβολο σύζευξης Ελληνισμού και Χριστιανισμού, ισότητας και ενότητας). Στην εποχή μας η Ψυχολογική Αναγέννηση του Αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος και του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πνεύματος έχει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον για τους τομείς της ψυχοθεραπείας, της παιδαγωγικής, της εξελικτικής και άλλων κλάδων της ψυχολογίας.

Εφαρμογές των μελετών μας:

Συναισθηματικό Παιχνιδοσχολείο

Ψυχολογική Αποκατάσταση

 

Η νοημοσύνη δημιουργείται βιολογικά αλλά ο βαθμός ανάπτυξής της εξαρτάται από τις προσωπικές εμπειρίες του καθενός. Όσο περισσότερο χρόνο αξιοποιεί κανείς στη χρήση και ενίσχυση της νοημοσύνης, κάθε είδους νοημοσύνης, και όσο πιο κατάλληλη υποστήριξη και ενθάρρυνση δέχεται, τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός ανάπτυξης του συγκεκριμένου είδους νοημοσύνης.

 

Τα είδη της νοημοσύνης:

1. γλωσσική νοημοσύνη

2. λογικοµαθηµατική νοημοσύνη

3. κιναισθητική νοημοσύνη

4. μουσική νοημοσύνη

5. οπτικοχωρική νοημοσύνη

6. ενδοπροσωπική νοημοσύνη

7. διαπροσωπική νοημοσύνη

8. υπαρξιακή νοημοσύνη

9. φυσιοκρατική νοημοσύνη.

1. Λεκτική / γλωσσική νοημοσύνη (Verbal / Linguistic Intelligence)

Λεκτική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να χειρίζεται κάποιος με ευκολία τις λέξεις και τη γλώσσα και να κατανοεί οδηγίες και σημασίες. Οι άνθρωποι με λεκτική νοημοσύνη είναι συνήθως καλοί στην ανάγνωση, στον γραπτό λόγο, στην αφήγηση ιστοριών, στις ξένες γλώσσες και στην απομνημόνευση λέξεων και ημερομηνιών. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της ανάγνωσης, της τήρησης σημειώσεων και της συζήτησης.

Η λεκτική νοημοσύνη είναι βασικό ζητούμενο για λογοτέχνες, δημοσιογράφους, πολιτικούς, δικηγόρους και δασκάλους.

 

2. Λογική / μαθηματική νοημοσύνη (Logical / Mathematical Intelligence) 

Λογική / μαθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να ερευνά κάποιος σχέδια, κατηγορίες και σχέσεις με το χειρισμό αντικειμένων ή συμβόλων και να πειραματίζεσαι με έναν ελεγχόμενο και πειθαρχημένο τρόπο. Σχετίζεται με αριθμούς, με τη λογική, την αφαιρετική ικανότητα και την ικανότητα επαγωγικής και απαγωγικής λογικής. Τα άτομα με λογική / μαθηματική νοημοσύνη διαθέτουν ιδιαίτερες ικανότητες συλλογισμού, αναγνώρισης περιληπτικών σχεδίων, επιστημονικής σκέψης και έρευνας καθώς και εκτέλεσης σύνθετων υπολογισμών. Μαθαίνουν καλύτερα μέσα από τη διερεύνηση, την ανάλυση και τη σύνθεση, καθώς μέσα από λογικούς συσχετισμούς μπορούν να συνάγουν συμπεράσματα.

H λογική / μαθηματική νοημοσύνη είναι ικανότητα που εντοπίζεται σε οικονομολόγους, ιατρούς, διαφόρων ειδών επιστήμονες, μαθηματικούς και φιλόσοφους.

 

Το θεσμοθετημένο σχολείο, η κουλτούρα της ελληνικής παιδείας, επικεντρώνεται στην καλλιέργεια της λεκτικής και της λογικομαθηματικής νοημοσύνης ή αλλιώς ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ.

 

3. Σωματική / κιναισθητική νοημοσύνη (Bodily / Kinesthetic Intelligence)

Σωματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να χρησιμοποιεί κάποιος πολύ καλά και συνδυασμένα τις κινητικές δεξιότητες στα αθλήματα (εκτέλεση και επινόηση). Οι άνθρωποι που έχουν σωματική νοημοσύνη απολαμβάνουν τις δραστηριότητες που χρησιμοποιούν το σώμα τους, το χορό, την κίνηση και τη δράση και είναι καλοί στα αθλήματα. Μαθαίνουν καλύτερα μέσα από τη σωματική δραστηριότητα παρά με την ανάγνωση ή την ακρόαση και χρησιμοποιούν τη σωματική μνήμη, δηλαδή θυμούνται πράγματα μέσω του σώματός τους.

Στη σωματική / κιναισθητική νοημοσύνη συναντάμε επαγγέλματα όπως του αθλητή, του ηθοποιού, του χειρούργου, του χορευτή ακόμα και του στρατιώτη.

 

4. Μουσική / ρυθμική νοημοσύνη (Musical / Rhythmic Intelligence)

Μουσική νοημοσύνη είναι η ικανότητα που έχει κάποιος να απολαμβάνει, να εκτελεί και να συνθέτει μουσικά κομμάτια. Εμπεριέχει ευαισθησία στην κίνηση, στο ρυθμό και στη χροιά του ήχου καθώς και ανταπόκριση στις συναισθηματικές εφαρμογές σε αυτά. Τα άτομα που διαθέτουν μουσική νοημοσύνη είναι καλοί στη μουσική και στο ρυθμό που τους επιτρέπει να τραγουδούν σωστά. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της ανάγνωσης, και μάλιστα χρησιμοποιούν τραγούδια ή το ρυθμό για να μάθουν ή να απομνημονεύσουν πληροφορία.

Η μουσική νοημοσύνη χαρακτηρίζει επαγγελματίες όπως συνθέτες, μουσικούς και γενικότερα λάτρεις της μουσικής.

 

5. Οπτική / χώρου νοημοσύνη (Visual / Spatial Intelligence)

Οπτικοχωρική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να παρατηρεί κάποιος και να χειρίζεται νοερά μια μορφή ή αντικείμενο, να παρατηρεί και να δημιουργεί τάσεις, ισορροπίες και συνθέσεις με μια παραστατική και χωρική έκθεση. Είναι η ικανότητα να σχηματίζει παραστατικές / χωρικές αναπαραστάσεις του κόσμου, να τις μεταφέρει νοερά ή αισθητά και να θεωρεί τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα άτομα με παραστατική νοημοσύνη διαθέτουν πολύ ισχυρή οπτική μνήμη, καλλιτεχνική τάση και φαντασία. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της παρατήρησης εικόνων, είτε ζωντανών, είτε αποτυπωμένων.

Οι αρχιτέκτονες, ναυτικοί, πιλότοι, γλύπτες, ζωγράφοι κι άλλοι καλλιτέχνες είναι λαμπρά παραδείγματα υψηλής οπτικοχωρικής νοημοσύνης.

 

Η σωματική, η μουσική και η οπτική νοημοσύνη έχουν σημασία για τον πολιτισμό μας και έχει καθιερωθεί η συμπληρωματικότητα της βασικής παιδείας με τέτοιου είδους σπουδές.

 

6. Ενδοπροσωπική νοημοσύνη (Intrapersonal Intelligence)

Η ενδοπροσωπική νοημοσύνη είναι η ικανότητα για κατανόηση των βαθύτερων συναισθημάτων, πεποιθήσεων, επιθυμιών και ιδεών του εαυτού. Αποτελεί ικανότητα προσωπικής γνώσης που στρέφεται προς τον ίδιο μας τον εαυτό. Αν και είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί το περιεχόμενο και σε ποιο βαθμό κάποιος κατέχει αυτόν τον τύπο νοημοσύνης, μπορούν να διατυπωθούν κάποιες ενδείξεις: έχουν αναπτυγμένο αυτόν τον τύπο νοημοσύνης όσοι αξιοποιούν και εμπλέκουν αποτελεσματικά όλα τα άλλα είδη νοημοσύνης, γνωρίζουν τις αδυναμίες τους, τα συναισθήματα, τους στόχους και τα κίνητρά τους και είναι προσεχτικοί στις αποφάσεις και στις επιλογές τους. Άρα, διαθέτουν αυτογνωσία και αυτοαντίληψη. Αυτά τα άτομα είναι συνήθως εσωστρεφή και προτιμούν να εργάζονται ατομικά. Ασχολούνται με αναζητήσεις που βασίζονται στην σκέψη, όπως με τη φιλοσοφία. Τους χαρακτηρίζει η αυτοσυγκέντρωση, η επιμέλεια, η προσοχή, η μεταγνωστική ικανότητα, η κατανόηση διαφορετικών συναισθημάτων και η ανάλογη συμπεριφορά, η υπερατομική αίσθηση του εαυτού τους και η υψηλή μεθοδικότητα στη σκέψη και στη λογική. Μαθαίνουν καλύτερα όταν επικεντρώνονται σε ένα συγκεκριμένο θέμα μόνοι τους και είναι τελειομανείς.

Τα επαγγέλματα του ψυχολόγου, του συγγραφέα, του φιλόσοφου και του θεολόγου θεωρούνται ιδανικά για τα άτομα που έχουν ενδοπροσωπική νοημοσύνη.

 

7. Διαπροσωπική νοημοσύνη (Interpersonal Intelligence)

Διαπροσωπική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να καταλαβαίνει κάποιος τους άλλους ανθρώπους, να αναγνωρίζει τους σκοπούς, τα κίνητρα και τα ενδιαφέροντά τους και να αλληλεπιδρά μαζί τους αποτελεσματικά. Οι άνθρωποι που έχουν αναπτυγμένη διαπροσωπική νοημοσύνη είναι συνήθως εξωστρεφείς, επικοινωνούν αποτελεσματικά και εύκολα με άλλους και μπορεί να είναι είτε ηγέτες είτε ακόλουθοι. Μαθαίνουν καλύτερα δουλεύοντας ομαδικά και απολαμβάνουν τη συζήτηση.

Ιδανικά ο τύπος της διαπροσωπικής νοημοσύνης ταιριάζει σε επαγγέλματα όπως ψυχολόγους, υπεύθυνους ανθρώπινου δυναμικού (HR), και πολιτικούς.

 

8. Υπαρξιακή νοημοσύνη (Existencial Intelligence)

Η υπαρξιακή νοημοσύνη είναι η ικανότητα να τοποθετεί κανείς τον εαυτό του στις διαστάσεις του κόσμου – άπειρο και απειροελάχιστο – και να σέβεται και να προβληματίζεται πάνω σε διάφορα υπαρξιακά ζητήματα της ανθρώπινης φύσης, όπως τη σημασία της ζωής, την έννοια του θανάτου, τη μοίρα του φυσικού και ψυχικού κόσμου και να βιώνει εμπειρίες, όπως την αγάπη ενός άλλου προσώπου ή τη μαγεία ενός ηλιοβασιλέματος, ενός έργου τέχνης ή μιας θεατρικής παράστασης. Παραδείγματα ανθρώπων με υψηλό δείκτη υπαρξιακής νοημοσύνης ήταν ο Αριστοτέλης, ο Πλάτων, ο Σωκράτης, ο Αϊνστάιν, ο Κομφούκιος. Οι άνθρωποι με υπαρξιακή νοημοσύνη μαθαίνουν αξιοποιώντας βιωματικά ερεθίσματα, ζώντας εμπειρίες σε βάθος.

Υπαρξιακή νοημοσύνη έχουν οι φιλόσοφοι, οι ιερείς, οι θεολόγοι, οι θεραπευτές, κ.α.

 

9. Φυσιοκρατική νοημοσύνη (Naturalistic Intelligence)

Η φυσιοκρατική νοημοσύνη σχετίζεται με τη φύση και τη σύνδεση της πληροφορίας με το φυσικό περίγυρο. Τα άτομα με φυσιοκρατική νοημοσύνη είναι ευαίσθητα ως προς τη φύση και τη θέση τους μέσα σε αυτήν και διαθέτουν μεγαλύτερη ευκολία στη φροντίδα και την αλληλεπίδραση με τα ζώα. Μπορούν επίσης να διακρίνουν αλλαγές στον καιρό ή στο φυσικό τους περίγυρο και να αναγνωρίζουν και να ταξινομούν τα διάφορα είδη. Μαθαίνουν καλύτερα όταν το αντικείμενο μάθησης περιλαμβάνει συλλογή ή ανάλυση ή είναι στενά συνδεδεμένο με τη φύση, και προτιμούν να μαθαίνουν έξω στη φύση.

Επαγγέλματα που απαιτούν υψηλή φυσιοκρατική νοημοσύνη είναι αυτά του βιολόγου, του σεφ, του μετεωρολόγου, του γεωργού, του βοτανολόγου, κ.α.

 

Η ενδοπροσωπική, η διαπροσωπική, η υπαρξιακή και η φυσιοκρατική νοημοσύνη συνιστούν τα θεμέλια για την ανάδειξη των άλλων τύπων νοημοσύνης. Αποτελούν επίσης την προυπόθεση για να αξιοποιηθούν οι άλλοι τύποι νοημοσύνης για το προσωπικό και κοινωνικό συμφέρον, ώστε να εισπράττουν ικανοποίηση και να πετυχαίνουν οι άνθρωποι.

 

Στιλ μάθησης

Συσχετίζουμε τη θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης με τη θεωρία των στιλ μάθησης, που διατύπωσε πρώτος ο Carl Jung το 1927, και δίνει έμφαση στους διαφορετικούς τρόπους που σκέφτονται και νιώθουν οι άνθρωποι, καθώς και στο πώς λύνουν προβλήματα, φτάνουν σε κάποιο αποτέλεσμα και αλληλεπιδρούν. Σύμφωνα με τους σύγχρονους θεωρητικούς των στυλ μάθησης, τέσσερις είναι οι επικρατέστεροι τρόποι που μαθαίνουν οι άνθρωποι:

Ενδοπροσωπικό στιλ μάθησης: Χρησιμοποίηση συναισθημάτων για δημιουργία νέων ιδεών. Αναζήτηση αναπαραστάσεων της μάθησης. Συναρμολόγηση της διαδικασίας μάθησης με πρωτότυπο, προσωπικό τρόπο.

Διαπροσωπικό στιλ μάθησης: Επικέντρωση σε σταθερές, χειροπιαστές πληροφορίες. Προτίμηση της μάθησης μαζί με άλλους. Συναρμολόγηση της μάθησης με βάση τον εαυτό σε σχέση με τους άλλους.

Θεωρητικό στιλ μάθησης: Επικέντρωση σε ιδέες και αφηρημένες έννοιες. Μάθηση μέσω διαδικασιών ερωτήσεων, αιτιών και ελέγχου. Αξιολόγηση της μάθησης με λογικά κριτήρια. Χρησιμοποίηση της απόδειξης.

Πρακτικό στιλ μάθησης: σταδιακή αφομοίωση σταθερών, διαδοχικών και διαδικαστικών πληροφοριών. Συναρμολόγηση της μάθησης με κριτήριο τη σαφήνεια και την εφαρμογή στην πράξη.

Γνωρίζοντας πώς μαθαίνουμε, μπορούμε να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο τις ικανότητες που διαθέτουμε (τύποι νοημοσύνης), αλλά και να καλλιεργήσουμε αυτές στις οποίες υστερούμε.

 

Νοημοσύνη και προσωπικότητα

Στη Ελλάδα είναι πολύ διαδεδομένη η διάγνωση των ικανοτήτων (νοημοσύνης, μαθησιακών δυσκολιών, σχολικής ετοιμότητας) και λιγότερο διαδοδομένη η διάγνωση της προσωπικότητας των παιδιών. Η διάγνωση των βασικών διαστάσεων και χαρακτηριστικών της προσωπικότητας γίνεται από ψυχολόγο με παρατήρηση συμπεριφοράς, λίστες κριτηρίων, ερωτηματολόγια κλπ.

Την προσωπικότητα ενός ανθρώπου συνιστούν οι χαρακτηριστικοί τρόποι με τους οποίους σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται, οι οποίοι τον κάνουν να είναι μοναδικός. Οι θεωρίες σχετικά με τον ορισμό της προσωπικότητας και το πώς αναπτύσσεται είναι πάρα πολλές, αλλά γενικώς παραδεκτό είναι ότι στη δημιουργία και τη διαμόρφωση μιας προσωπικότητας εμπλέκονται κυρίως βιολογικοί (γενετικοί, κληρονομικοί παράγοντες) και περιβαλλοντικοί παράγοντες (οι συνθήκες στις οποίες ένα άτομο μεγαλώνει, ανατρέφεται, διαπαιδαγωγείται και ζει). Έτσι, τείνουμε να θεωρούμε ότι υπάρχουν σχετικά μόνιμες τάσεις της προσωπικότητας, αλλά και μορφές συμπεριφοράς που σε όλη τη διάρκεια της ζωής εξελίσσονται, έχοντας τη δυνατότητα να αλλάζουν. Η επίγνωση είναι το πρώτο και καθοριστικό βήμα οποιασδήποτε αλλαγής.

Η προσωπικότητα περιλαμβάνει πέντε βασικές διαστάσεις:

• Δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες

• Ευσυνειδησία

• Ηπιότητα

• Εξωστρέφεια-εσωστρέφεια

• Συναισθηματική σταθερότητα.

Ζητώντας από ψυχολόγο να εκτιμήσει την προσωπικότητα του παιδιού μας, του επιτρέπουμε να μάς ανατροφοδοτήσει αυτή τη γνώση στα πλαίσια συμβουλευτικής γονέων, με σκοπό να το καταλάβουμε καλύτερα και να διαμορφώσουμε μαζί του πιο αποτελεσματικές σχέσεις. Αλλά και το ίδιο το παιδί καταλαβαίνει καλύτερα τον εαυτό του και μαθαίνει να αξιοποιεί προς όφελός του αυτή τη γνώση μέσα από διαδικασίες αυτορρύθμισης.

 

© 2011-2026 Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, CleverCareer. Με την επιφύλαξη κάθε νόμιμου δικαιώματος. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, η ολική ή μερική αντιγραφή του περιεχομένου της παρούσας ιστοσελίδας, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια.

 

_______

 

Περιμένω να επικοινωνήσετε μαζί μου με όποιον από τους διαθέσιμους τρόπους σάς ταιριάζει:

 

• Facebook

• Instagram

• Linkedin

• Email: ioannatriperina@gmail.com

• Τηλέφωνο: +306977702872

• Διεύθυνση: Στεφάνου Μαλιάτση 25, Θήβα, ΤΚ 32200, Βοιωτία, Ελλάδα

_______

 

 

© 2026, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος MSc., CleverCareer.