Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος BSc MSc αρ. αδ. 3750/19.5.97

 

 

Πολλαπλή Ευφυΐα στην Ψηφιακή Εποχή

 

 

Βρίσκεστε στην ενότητα

4. Ομάδα, Κοινότητα, Κοινωνία

 

’ρθρα της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα

Ψυχολόγου BSc. MSc.

 

Πολλαπλή Ευφυΐα

Δημιουργικότητα

Τι άλλαξε στην Ψηφιακή Εποχή

Υπερπληθυσμός

Κλιματική Αλλαγή και Ψυχολογία

 

 

 

Πολλαπλή Ευφυΐα

 

Μια από τις επικρατέστερες θεωρίες νοημοσύνης σήμερα είναι η θεωρία του Gardner, που υποστηρίζει ότι η ολόπλευρη ανάπτυξη κάθε ανθρώπου προϋποθέτει την ανάπτυξη όλων των ειδών νοημοσύνης του. Σύμφωνα ΅ε αυτή τη θεωρία της Πολλαπλής Νοημοσύνης του Howard Gardner (1983), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Harvard, υπάρχουν οχτώ είδη νοημοσύνης, τα οποία έχουν την έδρα τους σε διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου και είναι εξίσου σημαντικά, όχι όμως και το ίδιο αναπτυγμένα σε κάθε άτομο.

 

Στις μελέτες μας (που ξεκίνησαν από το 2010 και διαρκούν ως σήμερα) διαφαίνονται εννέα είδη νοημοσύνης, σε συνάφεια με ένα στάδιο της θεωρίας της Πολλαπλής Νοημοσύνης του Gardner, σε συνάφεια με τις Εννέα Μούσες της αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας και τις χάρες που διέθετε η κάθε μία, καθώς και σε συνάφεια με τις χάρες που αναφέρονται στην Α' προς Κορινθίους Επιστολή του Αποστόλου Παύλου (ιβ:8-10) ως οι Εννέα Χάρες του Πνεύματος (πβ. και Τρεις Ιεράρχες, ως σύμβολο σύζευξης Ελληνισμού και Χριστιανισμού, ισότητας και ενότητας). Στην εποχή μας η Ψυχολογική Αναγέννηση του Αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος και του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πνεύματος έχει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον για τους τομείς της ψυχοθεραπείας, της εξελικτικής, παιδαγωγικής και άλλων κλάδων της ψυχολογίας.

Εφαρμογές των μελετών μας:

Ψυχολογική Αποκατάσταση

Mind Coaching - Θετικό Ψυχολογικό Coaching

Συναισθηματικό Παιχνιδοσχολείο

Η Πράξη (και η Θεωρία) της Ευφυούς Σταδιοδρομίας

 

Η νοημοσύνη δημιουργείται βιολογικά αλλά ο βαθμός ανάπτυξής της εξαρτάται από τις προσωπικές εμπειρίες του καθενός. Όσο περισσότερο χρόνο αξιοποιεί κανείς στη χρήση και ενίσχυση της νοημοσύνης, κάθε είδους νοημοσύνης, και όσο πιο κατάλληλη υποστήριξη και ενθάρρυνση δέχεται, τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός ανάπτυξης του συγκεκριμένου είδους νοημοσύνης.

 

Τα είδη της νοημοσύνης:

  1. γλωσσική νοημοσύνη

  2. λογικο΅αθη΅ατική νοημοσύνη

  3. σω΅ατική νοημοσύνη

  4. μουσική νοημοσύνη

  5. οπτικοχωρική νοημοσύνη

  6. ενδοπροσωπική νοημοσύνη

  7. διαπροσωπική νοημοσύνη

  8. υπαρξιακή νοημοσύνη

  9. φυσιοκρατική νοημοσύνη.

1. Λεκτική / γλωσσική νοημοσύνη (Verbal / Linguistic Intelligence)

Λεκτική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να χειρίζεται κάποιος με ευκολία τις λέξεις και τη γλώσσα και να κατανοεί οδηγίες και σημασίες. Οι άνθρωποι με λεκτική νοημοσύνη είναι συνήθως καλοί στην ανάγνωση, στον γραπτό λόγο, στην αφήγηση ιστοριών, στις ξένες γλώσσες και στην απομνημόνευση λέξεων και ημερομηνιών. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της ανάγνωσης, της τήρησης σημειώσεων και της συζήτησης.

 

2. Λογική / μαθηματική νοημοσύνη (Logical / Mathematical Intelligence) 

Λογική / μαθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να ερευνά κάποιος σχέδια, κατηγορίες και σχέσεις με το χειρισμό αντικειμένων ή συμβόλων και να πειραματίζεσαι με έναν ελεγχόμενο και πειθαρχημένο τρόπο. Σχετίζεται με αριθμούς, με τη λογική, την αφαιρετική ικανότητα και την ικανότητα επαγωγικής και απαγωγικής λογικής. Τα άτομα με λογική / μαθηματική νοημοσύνη διαθέτουν ιδιαίτερες ικανότητες συλλογισμού, αναγνώρισης περιληπτικών σχεδίων, επιστημονικής σκέψης και έρευνας καθώς και εκτέλεσης σύνθετων υπολογισμών. Μαθαίνουν καλύτερα μέσα από τη διερεύνηση, την ανάλυση και τη σύνθεση, καθώς μέσα από λογικούς συσχετισμούς μπορούν να συνάγουν συμπεράσματα.

 

Το θεσμοθετημένο σχολείο, η κουλτούρα της ελληνικής παιδείας, επικεντρώνεται στην καλλιέργεια της λεκτικής και της λογικομαθηματικής νοημοσύνης ή αλλιώς ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ.

 

3. Σωματική / κιναισθητική νοημοσύνη (Bodily / Kinesthetic Intelligence)

Σωματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να χρησιμοποιεί κάποιος πολύ καλά και συνδυασμένα τις κινητικές δεξιότητες στα αθλήματα (εκτέλεση και επινόηση). Οι άνθρωποι που έχουν σωματική νοημοσύνη απολαμβάνουν τις δραστηριότητες που χρησιμοποιούν το σώμα τους, το χορό, την κίνηση και τη δράση και είναι καλοί στα αθλήματα. Μαθαίνουν καλύτερα μέσα από τη σωματική δραστηριότητα παρά με την ανάγνωση ή την ακρόαση και χρησιμοποιούν τη σωματική μνήμη, δηλαδή θυμούνται πράγματα μέσω του σώματός τους.

 

4. Μουσική / ρυθμική νοημοσύνη (Musical / Rhythmic Intelligence)

Μουσική νοημοσύνη είναι η ικανότητα που έχει κάποιος να απολαμβάνει, να εκτελεί και να συνθέτει μουσικά κομμάτια. Εμπεριέχει ευαισθησία στην κίνηση, στο ρυθμό και στη χροιά του ήχου καθώς και ανταπόκριση στις συναισθηματικές εφαρμογές σε αυτά. Τα άτομα που διαθέτουν μουσική νοημοσύνη είναι καλοί στη μουσική και στο ρυθμό που τους επιτρέπει να τραγουδούν σωστά. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της ανάγνωσης, και μάλιστα χρησιμοποιούν τραγούδια ή το ρυθμό για να μάθουν ή να απομνημονεύσουν πληροφορία.

 

5. Οπτική / χώρου νοημοσύνη (Visual / Spatial Intelligence)

Οπτικοχωρική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να παρατηρεί κάποιος και να χειρίζεται νοερά μια μορφή ή αντικείμενο, να παρατηρεί και να δημιουργεί τάσεις, ισορροπίες και συνθέσεις με μια παραστατική και χωρική έκθεση. Είναι η ικανότητα να σχηματίζει παραστατικές / χωρικές αναπαραστάσεις του κόσμου, να τις μεταφέρει νοερά ή αισθητά και να θεωρεί τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα άτομα με παραστατική νοημοσύνη διαθέτουν πολύ ισχυρή οπτική μνήμη, καλλιτεχνική τάση και φαντασία. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της παρατήρησης εικόνων, είτε ζωντανών, είτε αποτυπωμένων.

 

Η σωματική, η μουσική και η οπτική νοημοσύνη έχουν σημασία για τον πολιτισμό μας και έχει καθιερωθεί η συμπληρωματικότητα της βασικής παιδείας με τέτοιου είδους σπουδές.

 

6. Ενδοπροσωπική νοημοσύνη (Intrapersonal Intelligence)

Η ενδοπροσωπική νοημοσύνη είναι η ικανότητα για κατανόηση των βαθύτερων συναισθημάτων, πεποιθήσεων, επιθυμιών και ιδεών του εαυτού. Αποτελεί ικανότητα προσωπικής γνώσης που στρέφεται προς τον ίδιο μας τον εαυτό. Αν και είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί το περιεχόμενο και σε ποιο βαθμό κάποιος κατέχει αυτόν τον τύπο νοημοσύνης, μπορούν να διατυπωθούν κάποιες ενδείξεις: έχουν αναπτυγμένο αυτόν τον τύπο νοημοσύνης όσοι αξιοποιούν και εμπλέκουν αποτελεσματικά όλα τα άλλα είδη νοημοσύνης, γνωρίζουν τις αδυναμίες τους, τα συναισθήματα, τους στόχους και τα κίνητρά τους και είναι προσεχτικοί στις αποφάσεις και στις επιλογές τους. ’ρα, διαθέτουν αυτογνωσία και αυτοαντίληψη. Αυτά τα άτομα είναι συνήθως εσωστρεφή και προτιμούν να εργάζονται ατομικά. Ασχολούνται με αναζητήσεις που βασίζονται στην σκέψη, όπως με τη φιλοσοφία. Τους χαρακτηρίζει η αυτοσυγκέντρωση, η επιμέλεια, η προσοχή, η μεταγνωστική ικανότητα, η κατανόηση διαφορετικών συναισθημάτων και η ανάλογη συμπεριφορά, η υπερατομική αίσθηση του εαυτού τους και η υψηλή μεθοδικότητα στη σκέψη και στη λογική. Μαθαίνουν καλύτερα όταν επικεντρώνονται σε ένα συγκεκριμένο θέμα μόνοι τους και είναι τελειομανείς.

 

7. Διαπροσωπική νοημοσύνη (Interpersonal Intelligence)

Διαπροσωπική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να καταλαβαίνει κάποιος τους άλλους ανθρώπους, να αναγνωρίζει τους σκοπούς, τα κίνητρα και τα ενδιαφέροντά τους και να αλληλεπιδρά μαζί τους αποτελεσματικά. Οι άνθρωποι που έχουν αναπτυγμένη διαπροσωπική νοημοσύνη είναι συνήθως εξωστρεφείς, επικοινωνούν αποτελεσματικά και εύκολα με άλλους και μπορεί να είναι είτε ηγέτες είτε ακόλουθοι. Μαθαίνουν καλύτερα δουλεύοντας ομαδικά και απολαμβάνουν τη συζήτηση.

 

8. Υπαρξιακή νοημοσύνη (Existencial Intelligence)

Η υπαρξιακή νοημοσύνη είναι η ικανότητα να τοποθετεί κανείς τον εαυτό του στις διαστάσεις του κόσμου – άπειρο και απειροελάχιστο – και να σέβεται και να προβληματίζεται πάνω σε διάφορα υπαρξιακά ζητήματα της ανθρώπινης φύσης, όπως τη σημασία της ζωής, την έννοια του θανάτου, τη μοίρα του φυσικού και ψυχικού κόσμου και να βιώνει εμπειρίες, όπως την αγάπη ενός άλλου προσώπου ή τη μαγεία ενός ηλιοβασιλέματος, ενός έργου τέχνης ή μιας θεατρικής παράστασης. Παραδείγματα ανθρώπων με υψηλό δείκτη υπαρξιακής νοημοσύνης ήταν ο Αριστοτέλης, ο Πλάτων, ο Σωκράτης, ο Αϊνστάιν, ο Κομφούκιος. Οι άνθρωποι με υπαρξιακή νοημοσύνη μαθαίνουν αξιοποιώντας βιωματικά ερεθίσματα, ζώντας εμπειρίες σε βάθος.

 

9. Φυσιοκρατική νοημοσύνη (Naturalistic Intelligence)

Η φυσιοκρατική νοημοσύνη σχετίζεται με τη φύση και τη σύνδεση της πληροφορίας με το φυσικό περίγυρο. Τα άτομα με φυσιοκρατική νοημοσύνη είναι ευαίσθητα ως προς τη φύση και τη θέση τους μέσα σε αυτήν και διαθέτουν μεγαλύτερη ευκολία στη φροντίδα και την αλληλεπίδραση με τα ζώα. Μπορούν επίσης να διακρίνουν αλλαγές στον καιρό ή στο φυσικό τους περίγυρο και να αναγνωρίζουν και να ταξινομούν τα διάφορα είδη. Μαθαίνουν καλύτερα όταν το αντικείμενο μάθησης περιλαμβάνει συλλογή ή ανάλυση ή είναι στενά συνδεδεμένο με τη φύση, και προτιμούν να μαθαίνουν έξω στη φύση.

 

Η ενδοπροσωπική, η διαπροσωπική, η υπαρξιακή και η φυσιοκρατική νοημοσύνη συνιστούν τα θεμέλια για την ανάδειξη των άλλων τύπων νοημοσύνης. Αποτελούν επίσης την προυπόθεση για να αξιοποιηθούν οι άλλοι τύποι νοημοσύνης για το προσωπικό και κοινωνικό συμφέρον, ώστε να εισπράττουν ικανοποίηση και να πετυχαίνουν οι άνθρωποι.

 

Στιλ μάθησης

Συσχετίζουμε τη θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης με τη θεωρία των στιλ μάθησης, που διατύπωσε πρώτος ο Carl Jung το 1927, και δίνει έμφαση στους διαφορετικούς τρόπους που σκέφτονται και νιώθουν οι άνθρωποι, καθώς και στο πώς λύνουν προβλήματα, φτάνουν σε κάποιο αποτέλεσμα και αλληλεπιδρούν. Σύμφωνα με τους σύγχρονους θεωρητικούς των στυλ μάθησης, τέσσερις είναι οι επικρατέστεροι τρόποι που μαθαίνουν οι άνθρωποι:

Ενδοπροσωπικό στιλ μάθησης: Χρησιμοποίηση συναισθημάτων για δημιουργία νέων ιδεών. Αναζήτηση αναπαραστάσεων της μάθησης. Συναρμολόγηση της διαδικασίας μάθησης με πρωτότυπο, προσωπικό τρόπο.

Διαπροσωπικό στιλ μάθησης: Επικέντρωση σε σταθερές, χειροπιαστές πληροφορίες. Προτίμηση της μάθησης μαζί με άλλους. Συναρμολόγηση της μάθησης με βάση τον εαυτό σε σχέση με τους άλλους.

Θεωρητικό στιλ μάθησης: Επικέντρωση σε ιδέες και αφηρημένες έννοιες. Μάθηση μέσω διαδικασιών ερωτήσεων, αιτιών και ελέγχου. Αξιολόγηση της μάθησης με λογικά κριτήρια. Χρησιμοποίηση της απόδειξης.

Πρακτικό στιλ μάθησης: σταδιακή αφομοίωση σταθερών, διαδοχικών και διαδικαστικών πληροφοριών. Συναρμολόγηση της μάθησης με κριτήριο τη σαφήνεια και την εφαρμογή στην πράξη.

Γνωρίζοντας πώς μαθαίνουμε, μπορούμε να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο τις ικανότητες που διαθέτουμε (τύποι νοημοσύνης), αλλά και να καλλιεργήσουμε αυτές στις οποίες υστερούμε.

 

Νοημοσύνη και προσωπικότητα

Στη Ελλάδα είναι πολύ διαδεδομένη η διάγνωση των ικανοτήτων (νοημοσύνης, μαθησιακών δυσκολιών, σχολικής ετοιμότητας) και λιγότερο διαδοδομένη η διάγνωση της προσωπικότητας των παιδιών. Η διάγνωση των βασικών διαστάσεων και χαρακτηριστικών της προσωπικότητας γίνεται από ψυχολόγο με παρατήρηση συμπεριφοράς, λίστες κριτηρίων, ερωτηματολόγια κλπ.

Την προσωπικότητα ενός ανθρώπου συνιστούν οι χαρακτηριστικοί τρόποι με τους οποίους σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται, οι οποίοι τον κάνουν να είναι μοναδικός. Οι θεωρίες σχετικά με τον ορισμό της προσωπικότητας και το πώς αναπτύσσεται είναι πάρα πολλές, αλλά γενικώς παραδεκτό είναι ότι στη δημιουργία και τη διαμόρφωση μιας προσωπικότητας εμπλέκονται κυρίως βιολογικοί (γενετικοί, κληρονομικοί παράγοντες) και περιβαλλοντικοί παράγοντες (οι συνθήκες στις οποίες ένα άτομο μεγαλώνει, ανατρέφεται, διαπαιδαγωγείται και ζει). Έτσι, τείνουμε να θεωρούμε ότι υπάρχουν σχετικά μόνιμες τάσεις της προσωπικότητας, αλλά και μορφές συμπεριφοράς που σε όλη τη διάρκεια της ζωής εξελίσσονται, έχοντας τη δυνατότητα να αλλάζουν. Η επίγνωση είναι το πρώτο και καθοριστικό βήμα οποιασδήποτε αλλαγής.

Η προσωπικότητα περιλαμβάνει πέντε βασικές διαστάσεις:

Ζητώντας από ψυχολόγο να εκτιμήσει την προσωπικότητα του παιδιού μας, του επιτρέπουμε να μάς ανατροφοδοτήσει αυτή τη γνώση στα πλαίσια συμβουλευτικής γονέων, με σκοπό να το καταλάβουμε καλύτερα και να διαμορφώσουμε μαζί του πιο αποτελεσματικές σχέσεις. Αλλά και το ίδιο το παιδί καταλαβαίνει καλύτερα τον εαυτό του και μαθαίνει να αξιοποιεί προς όφελός του αυτή τη γνώση μέσα από διαδικασίες αυτορρύθμισης.

 

πρώτη δημοσίευση Σεπτ. 2011, Copyright, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα.

Copyright, 11.9.2014, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα. Μόνο με την έγγραφη άδεια της συγγραφέως επιτρέπεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιοδήποτε τρόπο - έντυπο, ηλεκτρονικό, ηχητικό ή οπτικό - ή μορφή - τμηματικά ή περιληπτικά.

 

 

 

Δημιουργικότητα


Κάθε άνθρωπος διαθέτει διαφορετικά χαρακτηριστικά σε κάθε μία από τις εννέα ευφυΐες, σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. ’ρα η διαφοροποίηση έγκειται τόσο στο εύρος της ευφυΐας (αριθμός ειδών), όσο και στην εσωτερική διαφοροποίηση, ποιοτικά και ποσοτικά σε καθε μία από αυτές. Δύο άνθρωποι που διαθέτουν το ίδιο είδος ευφυΐας (πχ. λεκτική), δεν το έχουν με τον ίδιο τρόπο (πχ. κάποιος γράφει ποίηση, ενώ ένας άλλος είναι γλωσσομαθής), ενώ η απόδοση και η ικανοποίησή τους από αυτό επίσης διαφέρουν (η απόδοση και η ικανοποίηση είναι πολύ σημαντικοί δείκτες με μεγάλο περιθώριο σχολιασμού και ανάλυσης).

Το πόσο αυτά τα χαρακτηριστικά συγκλίνουν ή αποκλίνουν από τον μέσο όρο καθορίζουν το πόσο δημιουργικός είναι ένας άνθρωπος (για να αφήσουμε απ' έξω για την ώρα την απόδοση και ικανοποίηση). Οι περισσότερο δημιουργικοί αποκλίνουν από το μέσο όρο, διαθέτοντας χαρακτηριστικά που δεν τα έχουν οι πολλοί (πχ. δέσμευση, αυτοπαρακίνηση, διερεύνηση, ανοχή στην αβεβαιότητα, δεκτικότητα στις αλλαγές, αντίσταση στις επιταγές της ομάδας, αντισυμβιβαστική συμπεριφορά, αυτόνομη σκέψη, ανάληψη ρίσκου, πειραματισμός, σύνδεση φαινομενικά ασύνδετων δεδομένων, συνειρμική λογική).
Οι κοινωνίες έχουν την τάση της σύγκλισης προς το μέσο όρο, δίνοντας ευκαιρίες, αναγνωρίζοντας και επιβραβεύοντας εκείνους που κάνουν επιλογές που τείνουν προς τον μέσο όρο (πχ. υπακοή, ποδόσφαιρο). Αντιθέτως, οι αποκλίνοντες ως προς τον τύπο/ποιότητα/βαθμό της ευφυΐας τους, είτε δεν αναγνωρίζονται, είτε υποτιμώνται.
Στον πολιτισμό μας το μέρος (ένα είδος ευφυΐας) προτιμάται του όλου (εννέα είδη ευφυΐας) γιατί έτσι εξυπηρετεί μονομερείς σκοπούς (πχ. η γραμμική αποκατάσταση των φοιτητών νομικής στην δικηγορία). Η πολυμέρεια (εννέα είδη ευφυΐας) έχει απαιτήσεις και δυσκολίες, για αυτό είναι δύσκολο να είναι κανείς πολυσχιδής στον πολιτισμό μας. Οι απαιτήσεις και οι δυσκολίες έγκεινται στην ανάγκη δημιουργικής εκπαίδευσης και δημιουργικής εργασίας. Εάν όμως η εκπαίδευση και η εργασία γίνουν δημιουργικές τότε θα επέλθει αναταραχή στην καθεστηκυία τάξη πραγματων, την οποία αναταραχή εμποδίζει η καθεστηκυία τάξη με τον περιορισμό της δημιουργικότητας.

 

Copyright, 11.2.2020, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα. Μόνο με την έγγραφη άδεια της συγγραφέως επιτρέπεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιοδήποτε τρόπο - έντυπο, ηλεκτρονικό, ηχητικό ή οπτικό - ή μορφή - τμηματικά ή περιληπτικά.

 

 

 

Τι άλλαξε στην Ψηφιακή Εποχή

 

Μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση του ψηφιακού κόσμου που καταλήγει στις νέες ανάγκες και στις νέες απαιτούμενες δεξιότητες του ενεργού ψηφιακού πολίτη

 

 

Το παιδί παρατηρεί το εξωτερικό περιβάλλον του. Τι βλέπει; Ρωτά και ερευνά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Ένα αλέτρι. Πώς το χρησιμοποιούσαν παλιότερα;

Ένας κάκτος. Ποιας οικογένειας είναι και πού ευδοκιμεί;

Πιο πέρα σε έναν τοίχο βλέπει ένα ποίημα σε QR code (εδώ).

photo credit I.N.Triperina

 

Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε το σταθερό έγινε κινητό. Κι όχι μόνο το τηλέφωνο. Το γραφείο έγινε κινητό ή εικονικό. Δημιουργήθηκαν εικονικές επιχειρήσεις, πολλά «κινητά», διαδικτυακά πρότζεκτ. Η αρχική ιδέα του τεχνολογικά εξοπλισμένου δωματίου αντικαταστάθηκε από την ιδέα του πραγματικού κόσμου που εμπλουτίζεται από τον εικονικό. Κι αν επιτυχημένη τεχνολογία είναι εκείνη που μάς κάνει πιο ανθρώπινους, τότε αυτό είναι μια μεγάλη νίκη. Γλιτώσαμε από την τεχνολογία που θα μας καθήλωνε σε έναν τεχνολογικά εξοπλισμένο εσωτερικό χώρο, μετατρέποντάς μας σε εξαρτήματά της, και βγήκαμε έξω στην πραγματική ζωή με την τεχνολογία να μάς ακολουθεί και να μάς εξυπηρετεί. Κι αν κάποιοι τομείς δεν το έχουν αντιληφθεί αυτό, σύντομα θα το αντιληφθούν και θα αναζητήσουν εφαρμογές στο εξωτερικό περιβάλλον καθώς υπάρχουν τα κατάλληλα τεχνολογικά εργαλεία.

 

Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε το απομονωμένο έγινε συνδεδεμένο. Ένα σπίτι εδώ. Ένα πανεπιστήμιο εκεί. Μια βιβλιοθήκη αλλού. Ένας οργανισμός οπουδήποτε. Μια πόλη κοντά. Ένα χωριό μακριά. Ένα νησί μακρύτερα. Μια χώρα πολύ μακριά. Κι όλα αυτά και πολύ περισσότερα συνδεδεμένα, διαδικτυωμένα, ικανά με ένα κλικ να μας ανοίξουν τις πόρτες, τα ράφια τους, τα ντουλάπια τους, να μας δείξουν φωτογραφίες, βίντεο, κείμενα, ό,τι μπορεί να χρειαστούμε για την εκπαίδευση, την εργασία, την ψυχαγωγία μας. Ταυτόχρονα, εταιρείες κολλοσοί κρατούν το μονοπώλειο στον τομέα τους και πρόσβαση στις ακριβές για πολλούς διαδικτυακές υπηρεσίες έχει μια περιορισμένη μερίδα του κόσμου. Αντιφατικά δεδομένα που μάς κάνουν να προβληματιζόμαστε.

 

Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε το γενικό έγινε προσωπικό. Δεν εκφραζόμαστε πια εκ μέρους πολλών τους οποίους εκπροσωπούμε, είτε αυθαίρετα, είτε για λόγους ευγένειας, είτε αντικειμενικά. Αυτό έκανε η επιστήμη, η επιστημονική έρευνα. Εκφραζόμαστε πλέον ως πρόσωπα, με προσωπικό ύφος. Αφηγούμαστε την προσωπική μας ιστορία. Εκθέτουμε τα προσωπικά μας δεδομένα. Είμαστε το "reality show" που κάποτε μάς ενοχλούσε να το βλέπουμε να το παίζουν άλλοι στην οθόνη της τηλεόρασης. Αυτό βέβαια μάς έχει οδηγήσει στην κρίση των ορίων του ιδιωτικού και του δημόσιου. Δυσκολευόμαστε να προσδιορίσουμε πού αρχίζει το ένα και τελειώνει το άλλο. Επίσης, καθώς εκφραζόμαστε όλοι προσωπικά, κινδυνεύει η έννοια της επιστημονικής εξειδίκευσης, η οποία δεν μπορεί να καταλυθεί στο όνομα της δεξιοτεχνικής αξιοποίησης της τεχνολογίας από κάποιους.

 

Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε το καταναλωτικό έγινε δημιουργικό και το συγκεντρωτικό έγινε ελεύθερο. Παλιότερα δημιουργούσαμε, διαφημίζαμε, πουλούσαμε. Αυτό άφηνε χώρο στους κάθε είδους «διαφημιστές» ή μεσάζοντες. Τώρα μπορούμε να δημιουργούμε και να πουλάμε, χωρίς μεσάζοντες. Δημιουργούμε, επιχορηγούμαστε, πουλάμε. Ίσως μάλιστα δεν πουλάμε πλέον και σίγουρα δεν πουλάμε με την έννοια που πουλούσαμε (ο δημιουργός έπαιρνε το χρηματικό αντάλλαγμα για το δημιούργημά του από τον χρήστη, συχνά μέσω ενός μεσάζοντα). Τώρα ο δημιουργός αμείβεται με χορηγίες ή με δωρεές από όχι απευθείας από το χρήστη, αλλά από εκείνους που ενδιαφέρονται για το χρήστη. Αυτό αφήνει το περιθώριο για μη πελατειακές σχέσεις στις οποίες (πελατειακές) παρεμβαίνει το χρήμα. Οι σχέσεις δημιουργού και χρήστη γίνονται πιο αυθεντικές. Δημιουργεί βεβαίως άλλου είδους εξαρτήσεις και νέες δυναμικές σχέσεων με τους χορηγούς που χρειάζονται προσοχή. Επίσης, τα δικαιώματα του δημιουργού τίθενται σε αμφιβολία και χρειάζεται να προβληματιστούμε για την ασφάλειά του.

 

Δομικές αλλαγές έχουν συμβεί στον κόσμο μας, στον τρόπο που συναναστρεφόμαστε μεταξύ μας, στον τρόπο που εργαζόμαστε, στον τρόπο που σκεφτόμαστε για την κοινωνία, την πολιτική, τις αξίες. Για όλα αυτά χρειάζεται εκπαίδευση: να συνειδητοποιήσουμε τις αλλαγές και τα νέα δεδομένα και να μάθουμε πώς μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικά τις νέες δυνατότητες. Η ψηφιακή τεχνολογία από μόνη της δεν είναι καλή ή κακή. Είναι το μέσο και εξαρτάται από το πώς θα το αξιοποιήσουμε. Έχει λεχθεί ακόμη και ότι ο ψηφιακός κόσμος μείωσε τις θέσεις εργασίας και έκανε ανθρώπους να χάσουν τη δουλειά τους. Η άλλη προσέγγιση είναι ότι δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, νέα επαγγέλματα, εντελώς διαφορετικά από αυτά που ξέραμε ως τώρα. Έναν νέο κόσμο δημιουργεί, μια νέα μορφή οργάνωσης της ίδιας της κοινωνίας. Μπορούμε να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία παθητικά και έτσι θα χάσουμε τις δυνατότητές της και θα επιβαρυνθούμε με κόστος σε πολλά επίπεδα. Μπορούμε να την αξιοποιήσουμε δραστήρια, δημιουργικά, διεκδικητικά και τότε θα μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη της.

 

Στην ψηφιακή εποχή η πρωταρχική δεξιότητα που χρειάζεται να καλλιεργήσουν οι άνθρωποι είναι να μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν. Μαθαίνω πώς να μαθαίνω όταν εξοικειώνομαι με όλες τις πλατφόρμες επικοινωνίας: παντομίμα, λόγο, γραφή, ανάγνωση, σχέδιο, φωτογραφία, μουσική, κίνηση (βίντεο), μέσα μαζικής ενημέρωσης και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό πλέον το ονομάζουμε «ψηφιακό γραμματισμό» και είναι πολύ σημαντική η εκπαίδευση του ενεργού ψηφιακού πολίτη. Δεδομένου ότι η κύρια μορφή εκπαίδευσης αναπόφευκτα θα αναδειχθεί η αυτοεκπαίδευση, είναι ευθύνη του ίδιου του ανθρώπου ο ψηφιακός γραμματισμός του. Με κριτική σκέψη ο άνθρωπος θα χρειαστεί να διακρίνει τι κρατάει και τι αφήνει απ’ έξω, ανάμεσα στην υπερπληθώρα δεδομένων. Και κριτική σκέψη είναι η σκέψη που χαρακτηρίζεται τόσο από τη λογική (τις αποδείξεις), όσο και το συναίσθημα (διαίσθηση, παρόρμηση), την εκτίμηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων ή του κόστους και του οφέλους καθώς συνήθως υπάρχουν και οι δύο όψεις σε κάθε μοναδική περίπτωση, την εναλλακτική θεώρηση από διάφορες πλευρές ενός θέματος και τη γενική θεώρησή του από ψηλά ή από μακριά, τοπικά και χρονικά. Εξάλλου, οι διαδικτυακοί κίνδυνοι (όπως η εξάρτηση, ο εθισμός, η κατάχρηση, ο κυβερνοεκφοβισμός, ο ψηφιακός τραμπουκισμός, η αποπλάνηση, η παραβατικότητα, ο προσηλυτισμός, ο εξτρεμισμός κ.α.), που οδηγούν σε απομόνωση, στην αίσθηση της μοναξιάς στον κυβερνοχώρο και σε άλλα δεινά, μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά όταν υπάρχει ψηφιακή παιδεία.

 

Η δεύτερη δεξιότητα που χρειάζεται να καλλιεργήσει ο άνθρωπος της εποχής μας είναι η συνεργασία. Από τη βιομηχανική εποχή των εγωκεντρικών τειχών, περάσαμε στην ψηφιακή εποχή της επικοινωνίας, των (εικονικών) ομάδων. Μικρές και μεγάλες ομάδες με άξονα τον τόπο, το χρόνο ή το σκοπό εργάζονται, ψυχαγωγούνται, δημιουργούν, αλληλεπιδρούν, ανατροφοδοτούνται. Η αξιοποίηση της προσωπικής εμπειρίας πάνω στην οποία μπορεί να χτιστεί οποιαδήποτε νέα εμπειρία είναι η προυπόθεση. Οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως ηλικίας και άλλων δεδομένων, προσέρχονται στις (εικονικές) ομάδες με τα προσωπικά τους βιώματα, και μέσα από νέα κοινά βιώματα εξελίσσουν τη μάθηση και την ανάπτυξή τους. Τα προσωπικά τους βιώματα, στενά συνδεδεμένα με τον τόπο τους και την οικογενειακή τους ιστορία, συνδέονται με τον τόπο και την ιστορία των άλλων δημιουργώντας μια νέα πολυδιάστατη δυναμική, η οποία χρειάζεται να βρει το χώρο και τον τρόπο να ανθίσει, εναρμονισμένη με τις νέες τεχνολογίες.

 

Με αυτές τις βασικές δεξιότητες: (α) μαθαίνω πώς να μαθαίνω και γίνομαι ενεργός ψηφιακός πολίτης και (β) συνεργάζομαι αξιοποιώντας αποτελεσματικά τις νέες τεχνολογίες, θα καταφέρουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία ως επέκταση των δυνατοτήτων του ανθρώπου, διαμορφώνοντας έναν καλύτερο κόσμο. Γιατί ποιο είναι το ζητούμενο τελικά; Μήπως δεν είναι η ψυχική μας ισορροπία και ευημερία, σε ατομικό, ομαδικό και κοινοτικό επίπεδο;

 

 

Copyright, 3.3.2015, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα. Μόνο με την έγγραφη άδεια της συγγραφέως επιτρέπεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιοδήποτε τρόπο - έντυπο, ηλεκτρονικό, ηχητικό ή οπτικό - ή μορφή - τμηματικά ή περιληπτικά.

 

 

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις του υπερπληθυσμού

 

 

Ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει διπλασιαστεί κατά τον τελευταίο μισό αιώνα*. Μια έρευνα** για τις ψυχολογικές επιπτώσεις της αύξησης του πληθυσμού των ανθρώπων, έδειξε ότι όλα τα έθνη παρουσιάζουν συμπεριφορές που αντιστοιχούν σε μια πιο αργή στρατηγική της ιστορίας ζωής. Αυτή η στρατηγική συμπεριλαμβάνει τον μεγαλύτερο προσανατολισμό στο μέλλον, την αύξηση των επενδύσεων στην εκπαίδευση, τον πιο μακροπρόθεσμο προσανατολισμό στο ζευγάρωμα, την καθυστέρηση της ηλικίας γάμου, την χαμηλότερη γονιμότητα (απόκτηση λιγότερων απογόνων), και τη μεγαλύτερη επένδυση στη γονεικότητα.

Σκέφτομαι ότι αυτή η εξέλιξη, αυθόρμητη προσαρμογή του ανθρώπου στο περιβάλλον, δεν γίνεται χωρίς να φέρνει δυσκολίες και προβλήματα. Τα βιώματα και οι αντιλήψεις μεταξύ των δύο προηγούμενων γενεών και της νέας γενιάς είναι πολύ διαφορετικά, πράγμα που οδηγεί σε συγκρούσεις μεταξύ των γενεών, ή σε συγκρούσεις μεταξύ μελών της ίδιας γενιάς που έχουν διαφορετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και προσαρμοστικότητας (πιο παραδοσιακοί και πιο μοντέρνοι τύποι). Κατ΄αναλογία, σε επίπεδο κοινωνιών, υπάρχουν διαφορές μεταξύ πιο παραδοσιακών και πιο μοντέρνων κοινωνιών, και συγκρούσεις μεταξύ τους, είτε είναι φυσικές είτε έχουν προκληθεί. Ο άνθρωπος χρειάζεται να υποστηριχθεί για να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις και να διευκολύνει τις σχέσεις του.

* Βίντεο για την αύξηση του πληθυσμού από το WorldPopulationHistory.org

World Population

human population grow from 1 CE to present

https://vimeo.com/130468614

** The Crowded Life Is a Slow Life: Population Density and Life History Strategy. Journal of Personality and Social Psychology

https://psycnet.apa.org/record/2017-00749-001

Copyright, 10/3/17, I. N. T.

 

Με αφορμή την επικαιρότητα Φεβρουαρίου 2020

Οι ...ιοί μας «επισημαίνουν» ότι οι καιροί έχουν αλλάξει. Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε, οι απόκριες, τα καρναβάλια (αρχ. ελλ. και λατ.: αποχή από το κρέας), με τους συμβολισμούς τους για τη μετάβαση από τον χειμώνα στην άνοιξη, την εκτόνωση με τη σωματική και ψυχική προετοιμασία για την αλλαγή του νου, καλούνται εκ των πραγμάτων να πάρουν νέα μορφή, σύμφωνη με τις απαιτήσεις των καιρών. Ποια θα είναι η νέα μορφή; Αυτό θα το διαμορφώσουμε όλοι βιωματικά με το ήθος μας.
clevercareerinspiration by #carnival #καρναβαλι #κορονοιος #digitalculture #clevercareer

Copyright, 10/3/17, I. N. T.

 

 

Κλιματική Αλλαγή και Ψυχολογία

 

Οι κλιματική αλλαγή επηρεάζει την ψυχική υγεία των ανθρώπων. Φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές συνδέονται με θέματα ψυχικής υγείας, όπως μετατραυματικό στρες, διαταραχές άγχους, κατάθλιψη κ.α. Κοινωνικές και κοινοτικές επιδράσεις που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή είναι η σχέση που έχει βρεθεί ανάμεσα στη ζέστη και στην επιθετικότητα, ο νέος χαρακτήρας των ενδοομαδικών και των διομαδικών σχέσεων, οι αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών, η εφαρμογή της ψυχοκοινωνικής δικαιοσύνης.

Τα ψυχολογικά εμπόδια που κάνουν τους ανθρώπους να μην αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για δράση ενάντια στην κλιματική αλλαγή είναι η άγνοια, η αβεβαιότητα, η έλλειψη εμπιστοσύνης, η άρνηση, η υποτίμηση του κινδύνου, η προσκόλλησή τους στον τόπο, η συνήθεια, η περιορισμένη αίσθηση του ελέγχου που πιστεύουν ότι μπορούν να ασκήσουν, η αντίληψη του κινδύνου σχετικά με τις επιπτώσεις της αλλαγής της συμπεριφοράς τους. Η αντίληψη του κινδύνου από τον άνθρωπο που πιστεύει στο μέσο όρο ότι η κλιματική αλλαγή είναι φυσική, δεν είναι νέο φαινόμενο και είναι ελεγχόμενη, οδηγεί στην υποτίμηση του κινδύνου.

Η ψυχολογία μπορεί να συνεισφέρει στην κλιματική αλλαγή μελετώντας την καταναλωτική συμπεριφορά των ανθρώπων καθώς οι δράσεις του ανθρώπου που επηρεάζουν την κλιματική αλλαγή προκύπτουν από τον υπερπληθυσμό και την υπερκατανάλωση. Επίσης, η ψυχολογία μπορεί να αναπτύξει και να αξιολογήσει παρεμβάσεις στην ανθρώπινη συμπεριφορά για τον περιορισμό της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Copyright, 8.10.2016, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα.

 

Οικολογική κρίση και ηθική

 

Ποια είναι η σχέση της οικολογικής κρίσης (κλιματική αλλαγή, υπερθέρμανση πλανήτη, περιβαλλοντική μόλυνση) με τις ηθικές αξίες;

Η πλεονεξία, η απληστία, η υπερκατανάλωση, η σπατάλη, ο εγωισμός, η εξουσιομανία είναι οι επικρατέστερες αξίες της εποχής;

Η μέριμνα για τις επόμενες γενιές, η εγκράτεια, η ολιγάρκεια, η ταπεινότητα, η προνοητικότητα, η υπομονή θεωρούνται ηττοπαθείς προσεγγίσεις;

Ποια ομάδα αξιών έχει μεγαλύτερη συνάφεια με την οικολογική κρίση;

Είναι προσωπική επιλογή ενός ανθρώπου το αξιακό του σύστημα; Σε ποιο βαθμό ο άνθρωπος (ειδικά ο άνθρωπος μιας υπερπληθυσμιακής κοινωνίας) κάνει προσωπικές επιλογές ή αφήνεται σε εκείνες που επιλέγει η κοινωνία στην οποία ανήκει;

Πώς κάνουν επιλογές οι κοινωνίες, αλλά και ποια είναι η έννοια της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή; Οι αποφάσεις λαμβάνονται μέσω
- «δικτατορίας» (ένα άτομο αποφασίζει),
- «ολιγαρχίας» (μια κυρίαρχη μειονότητα - συμμαχία αποφασίζει),
- απλής πλειοψηφίας (ένα παραπάνω άτομο από τη μισή ομάδα αποφασίζει),
- πλειοψηφίας των 2/3,
- συναίνεσης (τα περισσότερα άτομα συμφωνούν και τα υπόλοιπα που διαφωνούν, συμφωνούν στο να μη διαμαρτυρηθούν, να μην προβάλουν αντιρρήσεις)
- ομοφωνίας (όλοι συμφωνούν μέσα από διάλογο, επιχειρηματολογία και διαπραγμάτευση);

Οι σκέψεις μου... #worldenvironmentday #environment #ecopsychology #climatechange #psychology #clevercareer #activism
 

Copyright, 23.10.2017, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα.
 

Για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καλεί τα κράτη όλου του κόσμου «να φορολογήσουν τη ρύπανση, και όχι τους ανθρώπους, να σταματήσουν την επιδότηση των ορυκτών καυσίμων και να σταματήσουν να χτίζουν νέους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής άνθρακα».

Copyright, 5.6.2019, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα.
 

 

Copyright, 2017-2020, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα. Μόνο με την έγγραφη άδεια της συγγραφέως επιτρέπεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιοδήποτε τρόπο - έντυπο, ηλεκτρονικό, ηχητικό ή οπτικό - ή μορφή - τμηματικά ή περιληπτικά.

 

 

 

Πρόσωπα επικοινωνίας

 

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα

Ψυχολόγος BSc MSc

 

Σοφία Ν. Τριπερίνα

Σύμβουλος Οργάνωσης Δια Βίου Μάθησης

Σύμβουλος Επιχειρηματικότητας

 

 

 

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος BSc MSc

Έδρα CleverCareer: Γληνού Δημ. 38, 32200 Θήβα, Βοιωτία, Ελλάδα | T. +302262302619 | K. +306977702872

gmail: ioannatriperina

www.clevercareer.gr, copyright Ι.Ν.Τ, 2000-2020

 

 

Συνδεθείτε μαζί μας